Pod względem zatrudnienia sektor rolny jest dominującym sektorem gospodarki powiatu lubelskiego. Użytki rolne, w skład których wchodzą grunty orne, sady, łąki i pastwiska zajmują 82,5% powierzchni powiatu.
Pokrywa glebowa powiatu lubelskiego jest słabo zróżnicowana. Na terenie całego powiatu występują następujące typy gleb: brunatne, płowe, bielicowe, czarne ziemie, mady rzeczne, gleby bagienne, rędziny i pararędziny, gleby antropogeniczne.
Grunty orne oraz sady występujące na terenie powiatu charakteryzują się dużym udziałem gruntów o wysokich klasach bonitacyjnych (klasy II i III), stanowią one około 60% ogólnej powierzchni gruntów ornych i sadów w powiecie. Przeważająca część użytków zielonych występujących na terenie powiatu, to gleby zakwalifikowane do klas bonitacyjnych III, IV i V, udział tych gruntów wynosi około 92% powierzchni użytków zielonych.

Podstawowe kierunki upraw roślinnych wg areału i liczby gospodarstw (w %)

Jakość gleb determinuje w dużym stopniu kierunki upraw roślin. Dominują zboża, ziemniaki i buraki cukrowe. Jeśli chodzi o pogłowie zwierząt to, podobnie jak w przypadku innych powiatów województwa lubelskiego, najwyższe wskaźniki notowane są dla drobiu i trzody chlewnej. Ze względu na sąsiedztwo Lublina sektor rolny na terenie powiatu lubelskiego powinien w szczególny sposób specjalizować się w produkcji określonych produktów rolnych, np. owoców i warzyw, dla których Lublin (z ponad 350 tys. mieszkańców) może być doskonałym rynkiem zbytu.

Pogłowie zwierząt w gospodarstwach

Rolnictwo w powiecie jest rozdrobnione i mało efektywne. Łącznie funkcjonuje około 25 tys. gospodarstw rolnych, z czego 91% to gospodarstwa o powierzchni mniejszej niż 10 ha. Średnia wielkość gospodarstwa rolnego w powiecie wynosi 5,34 ha i jest niższa niż średnio w województwie (6,9 ha).

Gospodarka rolna wg areału

Szacuje się, że blisko 49% gospodarstw rolnych w powiecie produkuje towar na rynek, pozostałe zaś zajmują się produkcją rolną głównie na własne potrzeby (36,7%) lub wyłącznie na własne potrzeby (8,6%). Wśród gospodarstw rolnych dominują tradycyjne metody produkcji, bez nadmiernego stosowania środków chemicznych do nawożenia i ochrony upraw. Czynnik ten może być atutem do rozwoju rolnictwa ekologicznego. Dotychczas na terenie powiatu funkcjonuje jednak tylko 17 certyfikowanych gospodarstw zajmujących się ekologiczną produkcją żywności. W najbliższych latach należy dążyć do dalszego rozwoju gospodarstw ekologicznych w powiecie i tworzenia sieci dystrybucji i zbytu dla wytwarzanych produktów.
Niestety w dalszym ciągu niewielki jest odsetek gospodarstw starających się różnicować swoją działalność rolną. Ocenia się, że tylko około 11% gospodarstw rolnych prowadzi działalność pozarolniczą. Główne obszary działalności pozarolniczej to: przetwórstwo przemysłowe, handel oraz budownictwo. Na terenie powiatu działa około 30 gospodarstw agroturystycznych.
Jedną z barier utrudniających restrukturyzację sektora rolnego oraz poprawę jego efektywności jest niski poziom wykształcenia rolników. Ponad połowa gospodarstw rolnych prowadzona jest przez osoby nie posiadające wykształcenia rolniczego. Tylko 2% gospodarstw rolnych prowadzonych jest przez osoby z kierunkowym wykształceniem wyższym. Mimo tego są to wskaźniki nieco lepsze niż średnia dla województwa.

Liczba gospodarstw rolnych wg wykształcenia rolniczego osoby kierującej

Rolnicy mają dostęp do coraz lepiej rozwiniętej sieci instytucji otoczenia rolnictwa w powiecie. W jej skład wchodzą między innymi takie instytucje jak: Oddziały Regionalny i Powiatowy Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z siedzibą w Elizówce (gm. Niemce), oddziały Lubelskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego w Bełżycach, Elizówce, Konopnicy i Zakrzewie.

Na terenie powiatu działają również spółdzielnie produkcyjne w Woli Przybysławskiej (gm. Garbów) oraz w Turce (gm. Wólka), 2 grupy producenckie: Grupa Producencka Trzody Chlewnej w Babinie (gm. Bełżyce) oraz Grupa Producentów Owoców w Dziuchowie (gm. Niemce), a także Zrzeszenie Producentów Warzyw „Kal-Brok” w Krężnicy Jarej (gm. Niedrzwica Duża) i Związek Producentów Jabłek w Kolonii Świdnik Mały (gm. Wólka).

W powiecie funkcjonuje również szereg podmiotów gospodarczych zajmujących się skupem żywca, skupem i przetwórstwem płodów rolnych (m.in. przetwórstwo i eksport owoców schłodzonych), kilka masarni i piekarni.

Uwarunkowania do rozwoju sektora rolnego i pozarolnego